Μετάβαση στο περιεχόμενο

ΟΔΗΓΟΣ · ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ

Ψεύτικο τιμολόγιο και αλλαγή IBAN: η απάτη που χτυπά επιχειρήσεις

Ενημερώθηκε

ΣΥΝΤΟΜΑ

Ένα email από «τον προμηθευτή σας» λέει ότι άλλαξε ο τραπεζικός του λογαριασμός και σας δίνει νέο IBAN. Ο λογαριασμός αυτός ανήκει σε απατεώνα. Μην αλλάξετε ποτέ IBAN πληρωμής με βάση ένα email: τηλεφωνήστε στον προμηθευτή, στο νούμερο που ήδη έχετε, και επιβεβαιώστε το.

Πώς δουλεύει

Η Europol την περιγράφει απλά: κάποιος παριστάνει έναν προμηθευτή, πάροχο ή πιστωτή σας. Επικοινωνεί με email, τηλέφωνο ή επιστολή και ζητά να αλλάξουν τα τραπεζικά στοιχεία για τις επόμενες πληρωμές. Ο νέος λογαριασμός ελέγχεται από τον απατεώνα (Europol (ανοίγει νέα σελίδα)).

Το email μπορεί να έρθει με δύο τρόπους:

  • Από διεύθυνση που μοιάζει με του προμηθευτή: ένα γράμμα αλλαγμένο, μια παύλα παραπάνω, άλλη κατάληξη (.com αντί για .gr).
  • Από την πραγματική διεύθυνση του προμηθευτή, αν κάποιος έχει μπει στο email του. Τότε το μήνυμα μπορεί να έρθει ακόμα και ως απάντηση σε μια πραγματική συζήτηση σας, με σωστή υπογραφή και σωστό ύφος.

Γι' αυτό η διεύθυνση από μόνη της δεν αρκεί. Αυτό που κόβει την απάτη είναι μια διαδικασία που δεν εξαρτάται από το email.

Ένα τυπικό παράδειγμα

Θέμα: «Νέα στοιχεία τραπεζικού λογαριασμού». Κείμενο: «Καλησπέρα σας. Λόγω αλλαγής τράπεζας, παρακαλούμε από σήμερα οι πληρωμές να γίνονται στο νέο IBAN. Ο παλιός λογαριασμός είναι σε έλεγχο και δεν δέχεται καταθέσεις. Επισυνάπτουμε το τιμολόγιο του μήνα.»

Τα σημάδια εδώ:

  • Ζητά αλλαγή λογαριασμού πληρωμής με ένα απλό email.
  • Δίνει λόγο που δεν μπορείτε να ελέγξετε («ο παλιός λογαριασμός είναι σε έλεγχο»).
  • Συνοδεύεται συχνά από τιμολόγιο που μοιάζει κανονικό, ώστε η πληρωμή να φαίνεται ρουτίνα.
  • Συχνά υπάρχει βιασύνη: «για να μην καθυστερήσει η αποστολή».

Ένα πραγματικό νέο IBAN μπορεί κάλλιστα να υπάρχει. Ακριβώς γι' αυτό η απάτη πετυχαίνει: το αίτημα είναι λογικό. Η διαφορά φαίνεται μόνο αν το επιβεβαιώσετε εκτός email.

Η διαδικασία που την κόβει

Η Europol προτείνει συγκεκριμένα μέτρα για επιχειρήσεις και υπαλλήλους (Europol (ανοίγει νέα σελίδα)):

  1. Επιβεβαιώνετε κάθε αίτημα αλλαγής τραπεζικών στοιχείων. Με τα στοιχεία επικοινωνίας από προηγούμενη αλληλογραφία, ποτέ με το τηλέφωνο ή το email που γράφει το ίδιο το αίτημα.
  2. Ορίζετε σταθερό άνθρωπο επικοινωνίας σε κάθε εταιρεία που πληρώνετε τακτικά.
  3. Για ποσά πάνω από ένα όριο, έχετε επιπλέον βήμα επιβεβαίωσης του λογαριασμού και του δικαιούχου.
  4. Όποιος πληρώνει τιμολόγια τα ελέγχει για οτιδήποτε ασυνήθιστο.
  5. Μετά την πληρωμή, ενημερώνετε τον δικαιούχο με email, γράφοντας την τράπεζα και τα τελευταία τέσσερα ψηφία του λογαριασμού.
  6. Προσέχετε τι δημοσιεύετε στο site και στα κοινωνικά δίκτυα για συμβόλαια, προμηθευτές και ποιος πληρώνει τι.

Στην πράξη, για μια μικρή επιχείρηση αρκεί ένας γραπτός κανόνας που ξέρουν όλοι: «Αλλαγή IBAN γίνεται μόνο μετά από τηλεφώνημα στο γνωστό νούμερο, και την εγκρίνει δεύτερος άνθρωπος».

Η συγγενική απάτη: «επείγουσα πληρωμή από τον διευθυντή»

Αντί για προμηθευτή, το email παριστάνει κάποιον μέσα από την εταιρεία, συνήθως τον ιδιοκτήτη ή τον διευθυντή. Ζητά επείγουσα και εμπιστευτική πληρωμή, και να μη γίνει η συνηθισμένη έγκριση. Η Europol αναφέρει ως σημάδια την πίεση, το «είμαι σε σύσκεψη, δεν μπορώ να μιλήσω», το αίτημα για απόλυτη εχεμύθεια και την παράκαμψη των διαδικασιών (Europol (ανοίγει νέα σελίδα)). Η απάντηση είναι ίδια: καμία πληρωμή χωρίς επιβεβαίωση εκτός email, όσο πιεστικό κι αν είναι το μήνυμα.

Αν έχετε ήδη πληρώσει

Τηλεφωνήστε αμέσως στην τράπεζά σας και πείτε ότι η πληρωμή έγινε μετά από απάτη (ΕΕΤ (ανοίγει νέα σελίδα)). Καταγγείλετε το περιστατικό στη Διεύθυνση Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος, στο 11188 (Δίωξη Κυβερνοεγκλήματος (ανοίγει νέα σελίδα)). Η Europol συμβουλεύει να ενημερώνετε την αστυνομία ακόμα και για απόπειρες, χωρίς να έχετε πέσει θύμα (Europol (ανοίγει νέα σελίδα)). Ενημερώστε και τον πραγματικό προμηθευτή: αν το μήνυμα ήρθε από τη δική του διεύθυνση, το email του έχει παραβιαστεί και πρέπει να το ξέρει. Περισσότερα στον οδηγό Πάτησα σε ύποπτο link ή έδωσα στοιχεία.

Πού βοηθά το Sortaki

Το Sortaki θυμάται ποιο IBAN σάς έχει δώσει κάθε αποστολέας. Όταν ένα μήνυμα ζητά πληρωμή σε λογαριασμό που αυτός ο αποστολέας δεν είχε δώσει ποτέ, ή έρχεται από διεύθυνση που μοιάζει με κάποιου με τον οποίο αλληλογραφείτε, το σημειώνει ως πιθανή απάτη και γράφει γιατί. Δεν αντικαθιστά το τηλεφώνημα: σας θυμίζει να το κάνετε, τη σωστή στιγμή. Δείτε την Ασπίδα.

Συχνές ερωτήσεις

Ο προμηθευτής μου έστειλε νέο IBAN από τη σωστή διεύθυνση. Είναι ασφαλές;

Όχι απαραίτητα. Αν κάποιος έχει μπει στο email του προμηθευτή, το μήνυμα έρχεται από τη σωστή διεύθυνση. Επιβεβαιώστε πάντα τηλεφωνικά, στο νούμερο που ήδη έχετε.

Μπορώ να πάρω πίσω χρήματα που έστειλα σε λάθος IBAN λόγω απάτης;

Δεν υπάρχει εγγύηση. Επικοινωνήστε αμέσως με την τράπεζά σας και κάντε καταγγελία στο 11188. Όσο πιο γρήγορα ενεργήσετε, τόσο περισσότερα μπορεί να γίνουν.

Πώς ελέγχω αν ένα IBAN ανήκει στον προμηθευτή μου;

Με τηλεφώνημα στον προμηθευτή, σε νούμερο που έχετε από πριν, ή σε συνάντηση. Μη χρησιμοποιείτε τα στοιχεία επικοινωνίας που γράφει το ίδιο το μήνυμα.

Οι πληροφορίες για απάτες και καταγγελίες προέρχονται από τις επίσημες πηγές που αναφέρονται δίπλα σε κάθε πρόταση. Δεν αποτελούν νομική ή οικονομική συμβουλή.

Ψεύτικο τιμολόγιο και αλλαγή IBAN: η απάτη | Sortaki